امروز

جمعه, ۲۲ آذر , ۱۳۹۸

  ساعت

۱۶:۰۵ بعد از ظهر

غلام پور عبداللهی بندری زاده را همه می شناسند. و نیازی به معرفی ندارد. در اکثر مجالس روضه خوانی ها دعوت می شود. روضه خوانی های او ، همه را بر سفره خانه امام حسین ( ع ) می نشاند. او از بومیان قدیم بندرعباس است که گذشته ی شهر بندرعباس را خوب می داند. کافیست از او بپرسی، تمام زوایای پنهان و ناشناخته ی شهر را می داند. او با بندرعباس رشد کرده و کوچه پس کوچه هایش را و آنان که اثر گذار بوده اند و در میان نیستند. یا هستند. به جزئیات روی دایره اخلاص می ریزد. او چندین دهه از زندگی خود را صرف مطالعه و پاسداری از میراث گذشتگان شهر نموده است و با پیر غلامان و ملاهای روضه خوان قدیم و شبیه خوانان که اغلب در قید حیات نیستند حشر ونشر داشته و از کتابخانه شخصی و کتب آنها استفاده کرده و هم اکنون حکم کارشناس تعزیه از انجمن تعزیه استان را در کارنامه فعالیت خود دارد.

برای شروع بحث پرسیدم تاریخ تکایا ، حسینیه ها و منبرها در بندرعباس از کی شروع می شود؟

تاریخ اجتماعی بندرعباس  نشان از رد پای پرتقالی ها ، انگلیسی ها ، هلندی ها و هندوها دارد. این موضوع در کتابهایی که راجع به شهر بندرعباس نوشته شده،دیده می شود. تاریخ تکایا و حسینیه ها و منابر شهر بندرعباس به زمان حیات برادران حیدرآبادی بر می گردد. آنها سه برادر به نام های حاج عبدالغنی ، حاج رحمت و حاج حسین حیدرآبادی بودند. برادران حیدر آبادی از شیعیان پاکستان بودند و به خاندان عصمت و طهارت ارادت فوق العاده داشتند.آنها به ایران از طریق بندرعباس برای تجارت مارچوبه سفر می کردند. برادران حیدرآبادی پس از سکونت در شهر بندرعباس به همراه سایر مهاجرین و بومیان، در ایام محرم اقدام به برپایی مراسم عزاداری شهادت امام حسین علیه السلام می کردند.

علاوه بر برادران حیدر آبادی دیگر اقوامی که در شهر بودند هم به عزاداری امام حسین ( ع ) می پرداختند؟

برادران حیدرآبادی در کنار بومیان شهر بندرعباس مانند سایر اقوام، لاری ها ، هندوستانی ها ، پاکستانی ها و حتی گبرها  که مکان هایی را برای عبادت خود و ارتباط با خدا با هماهنگی حاکم وقت شهر بنا کرده بودند، یک حسینیه نیز به صورت یک سالن با گنجایش پانصد نفر در مرکز شهر بندرعباس ، برق فعلی بنا کردند و از آنجایی که آنها انسان های خوش مشرب و با اخلاقی بودند،باعث شد تا در شهر پایگاه مهم اجتماعی را برای خود  بدست بیاورند و این شد که مردم شهر هم آرام آرام در مراسم آنها شرکت کردند  و به همراه  آنها  عشق و علاقه ی خود را به خاندان عصمت و طهارت ابراز می داشتند. وجود معبد هندوها تصدیقی بر این موضوع است.

کدام شهر و محله ی بندرعباس بیشتر با حیدرآبادی ها ارتباط داشتند؟

بزرگان پشت شهر ، سرخون ، جزیره ی قشم و هرمز ،حتی بسیاری از بزرگان و ریش سفیدان روستای دزک با برادران حیدرآبادی ارتباط داشتند و همگی به همراه هم  سفر کربلا را برنامه ریزی می کردند. کاروان کربلا از کنار بازار طلای فعلی که حسینیه حاجی برخودار آن موقع نام داشت. و پس از مدتی متروکه شد،آهنگ کربلا می کردند و گفته شده است که حتی حیدرآبادی ها تعزیه حضرت یوسف را هم در آن زمان اجرا می کردند.

 در مورد آوردن خاک کربلا  به شهر بندرعباس چی میدانید؟

در آن زمان زائران  از کنار بازار طلا فعلی که آن زمان حسینیه حاجی برخوردار نام داشت به سمت میدان شهدا کاروان توسط مردم بدرقه می شد و زیر سایه یک درخت کهور کهنسال که گفته می شود، شجره الوداع  نام داشت، بدرقه کنندگان با زائران خداحافظی می کردند و کاروان راهی سفر کربلا می شد.در یکی از همین سفرها که گویا کاروان قصد بازگشت از کربلا را داشته است،چندین کیسه خاک کربلا را به وسیله ای  چارپا به بندرعباس می آورند. به این صورت برادران حیدر آبادی خاک کربلا را به بندرعباس عزیمت می دهند. خاک کربلا که به بندرعباس می رسد،در بین جزایر قشم و هرمز ، سرخون ، دزک و مردم پشت شهر  تقسیم می شود تا حسنیه و تکایای خود را به تربت خاک کربلا تبرک نمایند.

از تاریخچه تعزیه در شهر بندرعباس چه گفتنی هایی دارید؟

بعد از آمدن حیدرآبادی به بندرعباس تعزیه  بر اساس نقالی انجام می شد.به این صورت که یک نفر، راوی واقعه ی عاشورا می شد و بقیه نیز ضمن اینکه ملبس به شخصیت های گوناگون واقعه ی عاشورا بودند. همراه با سخنان راوی ،نقش بازی می کردند. بعد ها که شاعرانی مانند مصطفی فائض بستکی که از برادران اهل سنت بود، راوی جریان کربلا می شود هنر تعزیه خوانی هم تحول می یابد و هم رونق بیشتری پیدا می کند. یکی دیگر از شاعران هنر تعزیه خوانی ،مرحوم علی قضائی مینابی فرزند مرحوم منصف مینابی نام دارد که در حال حاضر به عنوان پدر شعر تعزیه در میناب و استان هرمزگان معروف است. لازم به گفتن است که مرحوم ابراهیم منصفی شاعر،خواننده و از نوازندگان به نام موسیقی استان نیز احتمالا از قبیله همین مرحوم منصف می باشد.

آیا کتابی راجع به تعزیه در قدیم نگارش شده است؟

قدیمی ترین کتاب هنر تعزیه خوانی مصوده نام دارد که در دو جلد نگارش و چاپ شده است و در کتاب  زندگانی مرحوم علی قضائی این موضوع نیز شرح داده شده است که در حال حاضر تنها یک جلد از آن دو جلد کتاب در حسینیه روستای نصیرائی میناب نزد آقای سلمانی نگه داری می شود. برخی شخصیت های تعزیه خوان و پیر غلامان تعزیه و حتی مسوولین میراث برای نسخه برداری به ایشان  مراجعه کرده اند و متاسفانه ایشان از دادن کتاب تعزیه این میراث کهن آقای علی قضایی خودداری کرده است و در حال حاضر با توجه به رطوبت بالای شهرستان میناب گویا کتاب روزهای پایان عمر خود را سپری می کند.

شما به عنوان کارشناس تعزیه چه برنامه ای برای حذف تعابیر نادرست از نسخ تعزیه خوانی در استان دارید؟

قرار است تعدادی از روحانیون و پیر غلامان تعزیه خوانی با همکاری انجمن تعزیه استان زیر نظر اداره کل تبلیغات اسلامی استان هرمزگان برای باز سازی نسخه های تعزیه اقدام نمایند. چون در نسخه های قدیمی کلماتی هست که زیبنده ی خاندان عصمت و طهارت نیست و گاها روایت هایی به مردم نمایش داده می شود که صحت تاریخی ندارد. و ما برای رسیدن به یک تعزیه خالی از اشکال به پیش می رویم.

کدام یک از مراسم  عاشورا که در استان بر پا می شود به فرهنگ مردم هرمزگان و همچنین شهر بندرعباس نزدیک تر می باشد؟

باید عرض کنم که در شهر بندرعباس زنجیر زنی وجود نداشته است و دسته جات عزاداری در مسیر حرکت اقدام به سینه زنی ، کُتَلَ و شبیه خوانی می کردند و متاسفانه قمه زنی وجود داشته است که حتی عموی خودم آثار قمه روی فرق سرش را به من نشان داده است. اما بعد از پیروزی انقلاب اسلامی این رفتار غلط از مراسمات استان حذف و ممنوع اعلام شده است و حسینیه ها و هیئت ها دیگر به این شکل در شهر بندرعباس عزا داری نمی کنند، از طرفی این کثرت حسینیه ها و هیئت ها در شهر بندرعباس مربوط به دهه های اخیر می باشد که مهمترین دلیل آن مهاجر پذیر بودن استان و ایضا شهر بندرعباس است.

قدیمی ترین پایگاه و مرکز برای حضور دسته جات سینه زنی و عزاداری روز عاشورا در شهر بندرعباس را می شود معرفی کنید؟

در قدیم مردم با راه اندازی دسته جات عزاداری و سینه زنی از مسجد و حسینیه محل سکونت خود به قصد مسجد امام( شاه محمد تقی ) حرکت می کردند و همه ی دسته جات عاشورا این کار را دنبال می کردند. و دلیل این برنامه ریزی وجود امامزاده شاه محمد تقی علیه السلام در مسجد امام  بوده است و جمعیت زیادی از آن عبور می کردند و شور و هیجان خاصی را در بین مردم ایجاد می کرد و مردمی بودن مراسم امام حسین علیه السلام را به تصویر می کشید.

چرا روز عاشورا مراسم حرکت دسته جات و عزاداران حسینی به سه بخش تقسیم می شود آیا انجام این کار گسست اجتماعی و ایضا باعث کاهش جمعیت عزادار در روز عاشورا نمی شود؟

اگر ما شهر بندرعباس را به سه بخش شرق ، غرب و شمال تقسیم کنیم. پراکندگی اجتماعی در آن وجود دارد. و تنوع قومیتی در محله های نو ظهور باعث شده است تا سبک و روش عزاداری متفاوت باشد. به نظر می رسد بعد از تماشای تفاوت خرده فرهنگ ها، بتوانیم فرهنگ های سنتی و بومی مردم هرمزگان و جمعیت مهاجر شهر را به راحتی شناسائی کنیم. و این روش خوب و مناسبی به نظر نمی آید و خوب است مسوولین امر در این خصوص برای مراسم عاشورای سال آینده تامل بفرمایند.

لینک خبر : https://hormozonline.ir/?p=31818
اشتراک گذاری در فیسبوک اشتراک گذاری در توییتر اشتراک گذاری در گوگل پلاس
برچسب ها:

دیدگاهها

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

- کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
- آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد

قالب وردپرسدانلود رایگان قالب وردپرسپوسته خبری ایرانیقالب مجله خبریطراحی سایتپوسته وردپرسکلکسیون طراحی